Bubbels - Alles over champagne en andere mousserende wijnen
Cees van Casteren; Magda van der Rijst; Frank Van der Auwera
Unieboek | Spectrum (2005)
In verzameling
#196
5*
Wijnen
Hardcover 9789071206498
Nederland  Nederlands
Dat zal wel een spetterend boek zijn, dacht ik bij de ontvangst van Bubbels, een coproductie van drie wijnschrijvers: Cees van Casteren, Magda van der Rijst en hun Belgische collega Frank Van der Auwera. Maar al lezend moest ik die eerste indruk al snel inwisselen voor een minder uitbundig oordeel: een informatief boek, waar veel in staat, maar waarvan de inhoud toch minder bruist dan de titel zou kunnen suggereren. Er wordt kennis overgedragen, dat wel. Feiten, wat achtergronden, nieuwtjes van de zijlijn, ervaringen uit de bubbelregio’s, wijntyperingen, schenktips, proefnotities en adviezen over spijs en drank. Alles wordt behandeld. Maar het boek sprankelt niet. En ook de humor ontbreekt, al herken ik de Belgische bijdrage als wat kruidiger dan de rest. De schrijvers hebben kennelijk vrede met de mousserende wereld die zij ons voorhouden. Geen woord van kritiek over minder vredige situaties. Zoals de soms onsportieve concurrentie, de kunstmatig hoog gehouden en daarmee overtrokken prijzen en de allesverhullende public relations die zelfs ieder spoor van een schandaal in de Champagne wegpoetsen. De illusie van de machtige Zevende Hemel mag nergens in rook opgaan.
Het persbericht dicht de auteurs een bijzondere passie voor mousserende wijn toe. Daar is niets verkeerds aan, want het belletjesimperium is boeiend. Maar die passie had ik dan graag herkend in de verhaaltrant, die in dit boek helaas het zinderende op afstand houdt.

Niet knallen
Reeksen wetenswaardigheden worden ons opgedist vanuit de overwegende behoefte de lezer te instrueren, zoals dat nog in geen enkel ander Nederlands bubbelboek is gebeurd.
Daarbij struikelen de auteurs soms wel eens over hun drang naar volledigheid. Zo moeten we maar weer eens vernemen dat bubbels nooit in de diepvries mogen. (Moord 1) En dat je nooit onbeschaafd de kurk mag laten knallen, wil je niet voor sportmacho worden versleten. (Moord 2) En wist je dat het hoogst inefficiënt is het publiek met schuim te besproeien omdat de fles daar leger van wordt? Bij deze dan.
En namens het schrijvende trio mag ik er nog aan toevoegen dat zo de champagnedouche is uitgevonden.
Ook al laten de auteurs hier en daar lieden uit de praktijk aan het woord die allerlei weetjes prijsgeven, de pagina’ s worden er amper door opgeleukt. Of het zou door de gele, afwijkende kleur moeten zijn, die de lezer erop attendeert dat hij iets bijzonders gaat vernemen .
Dan heb ik het nog niet gehad over slordigheden, zoals een ravage VERRICHTEN, madame DU Pompadour en de gisting VERVOLGT ZICH.

Zoek maar uit
Hoe je net dat extra uit de mousseux moet halen, leren we op pagina 84. Ik citeer: Probeer de mousse zo intact, levendig, zuiver en lang mogelijk te bewaren van de fles tot in je glas. Afgezien van de gedrochtelijke zinsconstructie wil ik dan ook wel lezen hoe dat moet. Nou, zoek dat zelf maar uit, want Bubbels blijft ons het antwoord schuldig.
Tenslotte nog dit: als je bubbelgebieden beschrijft, mag de lezer er toch van uitgaan dat de auteurs daar actuele kennis over spuien. Die ontbreekt kennelijk bij het bespreken van de mousserende wijn Clairette de Die. Vanaf volgend jaar wordt die niet langer van een druivensoort gemaakt, maar van drie: de muscat en de aligoté zijn vergeten.

Aanvullingen Cornelis Heystek:
Ook op het gebied van de historie laten de auteurs wetenswaardige informatie achterwege, zo wordt de rol van Dom Ruinart - de neef van Dom Perignon - totaal niet belicht. Daarnaast wordt de nobele kunst van het sabreren gedegradeerd tot een act met een broodmes in folkloristische pakjes, waarbij al veel ongelukken zijn gebeurd. Bij mijn weten zijn binnen de Confrérie du Sabre d'Or nog nooit ongelukken gebeurd met door hen uitgevoerde sabrages.
Hieronder de reactie van de Confrérie du Sabre d'Or:
Oohps, hier gaat iets mis. De confrérie distantiert zich van de tekst van de heer van Casteren in zijn boek bubbels. Punten waar wij met van Catereen van mening verschillen:

1) "Daarbij wordt de kop van de moussefles door een krachtige slag met een sabel, in één ruk verwijderd." Wij sabreren geen mousseflessen maar alleen Champagneflessen. Dit is niet omdat we snobs zijn. De druk in een champagne fles is altijd 6 bar terwijl bij andere mousserende wijnen 2,5 tot 9 bar vookomt. Het Sabreren van mousserende wijnen levert dus onvoorspelbare resultaten op.

2) Het gebruik van het woord spaceshuttle vinden wij ongepast, dit is echter een kwestie van smaak.

3) "terwijl er bovendien een flinke hoeveelheid schuim uit de onthoofde fles spuit". Dit is net niet de bedoeling. De Champagne moet zo veel mogelijk in fles blijven zodat je er daarna van kan genieten. Een goede sabrage kenmerkt zich dan ook door een kaarsrechte snede en géén verspilling van Champagne.
Van Casteren spreekt zich zelf in hetzelfde artikel overigens tegen.

4)"Gedurende de regeerperiode van de Zonnekoning Louis XIV werd wijn uit de champagneregio ook al gesabreerd om een bruiseffect te bereiken." Lodewijk XIV leefde echter van 5 september 1638 tot (of; tot en met) 1 september 1715. De eerste Franse documenten die naar Champagne verwijzen dateren uit 1718. In deze documenten wordt gemeld dat de oorsprong 20 jaar eerder (dus ergens rond 1698) ligt, toen mocht wijn echter nog niet in fles vervoerd worden. Zoals je wellicht weet is hét kenmerk van Champagne dat de tweede gisting op fles plaats vindt. Champagne zit dus per definitie in fles en flessen mogen pas sinds 1728 vervoerd worden. Lodewijk XIV was in 1728 al lang de aardkorst van gene zijde aan het bewonderen.

5) "Hoewel in principe een simpel broodmes volstaat". In principe is dit inderdaad zo, dit is echter echt risicovol, zeker voor de beginnende sabreur. De Confrères gebruiken in het openbaar alleen het, voor dit doel ontworpen, Champagnesabel. Door deze tekst brengt van Casteren de lezer op verkeerde en zelfs gevaarlijke ideeën.

6) "op het zwakke punt in een hoek van 30 graden". Welnu, dit is niet juist.
De sabel moet exact haaks op de lasnaad de ring raken. De sabel dient hierbij plat op de hals te liggen.

7) "is het sabreren toch een techniek die beter niet op familiefeestjes kan worden beoefend". Feitelijk is dit correct, ware het niet dat dit alleen voor ongeoefende lieden geldt.

8) "Er zijn al te veel ongelukken gebeurd met toeschouwers die in de vuurlinie staan.". Dit is absoluut onzin. Er zijn sinds de oprichting van de Confrérie in 1986 nog nooit ongelukken gebeurd. We doen het sabreren op stijlvolle locaties en vaak met exclusieve gezelschappen (op trouwerijen waar bruid en bruidegom zelf ook sabreren). We zullen toch wel wijzer zijn om op "de mooiste dag" iets te doen wat tot ongelukken leidt.

9) "is het toch een praktijk die meer tot de wereld van folklore behoort dan dat het een veilige techniek is om de mousseflessen zorgvuldig te ontkurken". Onzin: Sabreren is absoluut veilig zolang je je maar aan de feiten en richtlijnen houdt. Dit blijkt niet de sterkste kant te zijn van van Casteren. Folklore: Wij noemen het sabreren liever een kunst en/of traditie.

Van Casteren heeft van de confrérie materiaal gekregen. Hoe hij tot zijn gedrocht is gekomen is ons niet duidelijk. Hij heeft zijn eigen mening over het sabreren en dat mag natuurlijk. Hij zou zich echter wel aan de feiten moeten houden.


Medewerkers
Ontwerper/Vormgever DATBureau
Product Gegevens
NUR code 447
Gedrukt door L.E.G.O., Italië
Aantal pagina's 119
Hoogte x Breedte 255 x 200  mm
Persoonlijke Gegevens
Gelezen? Ja (17-11-2005)
Locatie Rij 2 vak 2
Winkelprijs bij verschijnen € 14.95
Conclusie
Bubbels is niet zo spetterend als de titel doet vermoeden (Boekrecensie John Bindels met een aanvulling van Cornelis Heystek)

Stories
Titel Auteur Startpagina Aantal pagina's
Inleiding 4
Geboorte van de mousse - Geschiedenis van mousserende wijnen 6
Bruisende markt - Iedereen kent champagne 19
Bubbels gebotteld - Het maken van mousserende wijn 29
Bellen & bodem - Elke wijnmaker wil één keer bubbels bottelen 46
Bubbels voor elk moment - Bubbels ervoor, erna & erbij 68
Bruisende fun én fouten - Do's en don'ts op het vlak van bewaren en serveren 83
Proefnotities - Honderden wijnen zijn geproefd 95
Importeurs en leveranciers 114
Register 117
Bibliografie 118
Fotoverantwoording 119